كنترل ناقص در زبان فارسي

Non- exhaustive control in persian

در اين مقاله پس از ارايه ملاك‌هايي براي تمايز كنترل اجباري از كنترل غير اجباري، ساخت كنترل ناقص در زبان فارسي بررسي مي‌گردد و برخلاف نظر اكثر زبان‌شناسان فارسي‌زبان، در ساخت كنترل ناقص در زبان فارسي برخي از معيارهاي ويليامز (1980) و كوستر (1984) براي تشخيص ساخت كنترل اجباري رعايت نمي‌شود از جمله در اين نوع ساخت كنترلي واحد بودن (uniqueness) مرجع ضمير مستتر، رابطه سازه فرماني بين مرجع و ضمير مستتر و عدم حضور فاعل واژگاني در جمله پيرو الزامي نيست. با وجود اين از آنجا كه اين موارد قابل تبيين هستند كنترل ناقص را مي‌توان نوعي كنترل اجباري فرض كرد. مهمتر اين‌كه در كنترل ناقص در زبان فارسي، مقوله تهي در جايگاه فاعلي متمم داراي خوانشي از نوع باز (sloppy) و تعبيربه‌خود (De-se) است و از سوي ديگر برخلاف كنترل غيراجباري در اين نوع ساخت‌ها، كنترل از فاصله ‌دور (long distance control) و خوانش اختياري (arbitrary control) از مقوله تهي امكان‌‌پذير نيست. بنابراين اين نوع كنترل زير گروهي از كنترل اجباري است.

In this article, after presenting some criteria to distinguish Obligatory Control (OC) from Non-Obligatory Control (NOC), Non-Exhaustive Control (NEC) in Persian is investigated. It is shown that in contrast with most of Iranian linguists’ opinions, some of Williams (1980) and Koster’s (1984) criteria to determine OC are not observed in Persian, for instance it is not necessary to have Uniqueness of controller, c-command relation between controller and controlee and the lack of lexical subject in the complement of OC. However the lack of these criteria is justifiable. Moreover like OC, NEC in Persian allows sloppy and De-se reading and contrary to NOC, barring arbitrary and Long Distance Control (LDC). Then, NEC in Persian can be considered as the subtype of OC.