نگاهي جامعه شناختي به علل و آيين جنگ ها در شاهنامه فردوسي

A Sociological Study of the Reasons and Rituals of Wars in Shahnameh

بين ادبيات و اجتماع همواره رابطه متقابل وجود داشته واين دو بر هم اثرگذار بوده يا از يكديگر تاثير پذيرفته اند. بر زبان آوردن ادبيات، حتي ادبي انديشيدن، مي‏تواند از مهم‏ترين دلايل اجتماعي بودنِ ادبيات باشد؛ زيرا اديبانه و هنرمندانه انديشيدن، به جهت القاي دقيق‏تر احساسِ خالق اثر هنري و ادبي به ديگران (مخاطبان) است. يكي از آثار ادبي مهم ايرانيان كه محتوايي اجتماعي دارد و بزرگترين اثر حماسي ايرانيان نيز محسوب مي شود، شاهنامه فردوسي است. شاهنامه در مجموع، درونمايه‏اي انساني دارد و از جمله موضوعات آن، جدال ميان نيكي و بدي است. فردوسي در شاهنامه به تمامي شاعري متعهد و اجتماعي است و درون مايه حماسي- اجتماعي شاهنامه به نحوي خاص با جنگها عجين شده است كه در اين نوشتار به بررسي جامعه شناختي علل و آداب وآيين هاي حاكم براين جنگ ها پرداخته شده است. دفاع از دين، ناموس و وطن، نفي بدي و بيداد، نام نيك جستن و ننگ زدايي از عوامل مثبت شروع نبردها و قدرت و قدرت طلبي، رشك،آز و فزون طلبي و... از انگيزهاي منفي جنگ ها و نبردها در شاهنامه بوده است كه ريشه در ساختار اجتماعي و سياسي جامعه آن دوران داشته است و فردوسي با بياني حماسي و زيبا همه اين نبردها را همراه با آيين هاي مخصوص به زيبايي تمام با زبان شعر در شاهنامه به تصوير كشيده است.