طراحي حروف در رساله جهاديه: نخستين كتاب فارسي چاپ‌شده در ايران

Font Design of Resaleh-ye Jahadiyeh, the First Persian Printed Book in Iran

هدف: روند شكل‌گيري حروف فارسي چاپي و نحوه طراحي آن در رساله جهاديه، نخستين كتاب چاپ‌شده در ايران. روش/ رويكرد پژوهش: با روش سندپژوهي و از طريق تصويربرداري از متن و ساختار كتاب، ويژگي‌هاي حروف و نوع خط آن شناسايي شد. يافته‌ها: خط نسخ عربي پايه اصلي طراحي حروف چاپي اين كتاب بوده است، و در مواردي براي آن معادل فارسي ساخته شده است. چاپچي رساله جهاديه كوشيده است اثري جديد پديد آورد؛ گرچه گاه كمبود امكانات و دانش فني مانع اين بوده اما از نكات بارز و درخشان اين اثر نكاسته است. نتيجه‌گيري: چاپ اين كتاب با معيارهاي كتاب‏آرايي سنتي و بي‌سابقه بودن استفاده از حروف متحرك براي چاپ كتاب فارسي، كم و بيش موفق بوده است.

Purpose: Formation of the Fonts of the first Persian book printed in Iran. Method/ Research Design: Data is collected by photography of the text and examining the structure of the book and the qualities of the font. Findings: The Arabic Naskh style has been the basis of design. In some instances, Persian equivalents are designed for the book. The typecasting master has done his best to create a novel design. However, shortage of resources and technical knowledge has prevented him from doing. Nevertheless, the product contains outstanding and brilliant features. Results: Given the traditional book design, and the fact that it was the first Persian book printed with movable letters, Resaleh-ye Jahadiyeh, has been to some extent a successful endeavor.