بررسي عملكرد و تحليل اقتصادي نظام‌هاي تناوب زراعي مبتني برگندم

Investigation of Yield and Economic Analysis of Wheat- Based Crop Rotation Systems

به منظور بررسي تاثير نظام‌هاي تناوب زراعي بر عملكرد گندم و تعيين ارزش اقتصادي تناوب‌هاي زراعي، هشت تيمار تناوبي كه طي سال‌هاي 1385 تا 1389 در منطقه جلگه رخ در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار به اجرا درآمد، با استفاده از روش بودجه‌بندي جزيي و تحليل نهايي مورد ارزيابي اقتصادي قرارگرفت. اين تيمارها شامل هشت نظام تناوب زراعي 1-كشت مداوم گندم، 2- گندم- گندم- گندم- كلزا- گندم، 3- گندم- چغندرقند- گندم- چغندر قند- گندم، 4-گندم- سيب زميني- گندم- سيب زميني- گندم، 5- گندم- سيب زميني- گندم- كلزا- گندم، 6- گندم- چغندر قند- گندم- سيب زميني- گندم، 7- گندم- ذرت علوفه اي- كلزا- سيب زميني– گندم، 8- گندم- ذرت علوفه اي- گندم- چغندر قند– گندم، بود. نتايج نشان داد كه نوع محصول زراعي و گياه پيش كاشت در تناوب زراعي تاثير معني‌داري بر عملكرد دانه گندم سال آخر (سال پنجم) دارد. مقايسه ميانگين‌ها نشان داد كه عملكرد دانه گندم كليه تيمارهاي تناوبي افزايش معني‌داري (بين 21 تا 37 درصد) نسبت به كشت متوالي گندم داشت. تناوب زراعي ششم (گندم- چغندر قند- گندم- سيب زميني- گندم)، از نظر اقتصادي با نرخ بازده نسبي 90 درصد و درآمد خالص 99/112 ميليون ريال در هكتار، بالاترين نرخ بازده و سود را داشت و تيمار سوم (گندم- چغندرقند- گندم- چغندر قند- گندم)، با درآمد خالص 104 ميليون ريال پس از آن قرار گرفت. اگر چه تغيير قيمت باعث تغيير تيمار مطلوب شد، اما تيمارهاي مورد مطالعه در برابر تغيير قيمت‌ها داراي جايگزين‌هاي اقتصادي بوده و مدير مزرعه با گزينه‌هاي انعطاف‌پذيري روبرو است.

To investigate the effect of rotation on wheat yield and to determine the economic value of crop rotations, eight rotation treatments that had conducted in Jolge-e-Rokh Agricultural Research Station during 2006 - 2010, were evaluated economically, using partial budgeting and marginal analysis. Experimental design was, complete randomized block design with three replications. Treatments consisted of eight crop rotation T1: wheat continuous culture, T2: wheat, wheat, wheat, canola, wheat, T3: wheat, sugar beet, wheat, sugar beet, wheat, T4: wheat, potato, wheat, potato, wheat, T5: wheat, potato, wheat, canola, wheat, T6: wheat, sugar beet, wheat, potato, wheat, T7: wheat, forage corn, wheat, potato, wheat and T8: wheat, forage corn, wheat, sugar beet, wheat. Results indicated that pre plant and kind of crop rotation had significant effects on wheat yield in the final year. Comparing mean test indicated that wheat in rotation had significantly better yield than continuous planting (between 21 to 37 percent). In fixed price, T6 rotation(wheat, sugar beet, wheat, potato, wheat) with relative rate of return 90 % and net income 112.99 million rails had the maximum rate of return and profit respectively, and T3 rotation(wheat, sugar beet, wheat, sugar beet, wheat) with 104 million rails net income followed it. Although change in prices led to change in selected treatment, but treatments in this study had the economical replacements and therefore, farm manager will be faced with flexible options