گزاره هاي زباني و ادبيت كلامي

روايت تاريخي نمي تواند بازتاب عيني رويدادهاي تاريخي باشد و همواره اين تاريخ نگار است كه در طرحي برآمده از ذهنيت و پيش فهم هاي خويش، رخدادهايي را كنار مي زند و وقايعي را برمي گزيند، آغاز و فرجامي براي آن ها تدارك مي بيند و در سلسله يي از عليت ها فراروي خواننده مي نهد. روايت ابوالفضل بيهقي از تاريخ غزنويان كه يا خود به معاينه مشاهده كرده و يا از «افراد ثقه» شنيده و به ويژه حكايت هاي ادوار گذشته كه تصريح مي كند در «كتب معتمد» خوانده و با تكيه و تاكيد بر تداعي تكرار و به مقاصدي چون آراستن تاريخ، افزودن آگاهي تاريخي، كسب عبرت و تَنبه خواننده و بيان پوشيده ي انتقادها در پيوند با رويدادهاي عصر غزنوي نگاشته نيز چنين است؛ تا آنجا كه اين حكايات تفاوت هايي آشكار با متن برخي از معتبرترين تواريخ پيش از او مانند تاريخ طبري، مروج الذهب، تاريخ يعقوبي و اخبار الطوال دارد و يا اينكه در هيچ متن ديگري ديده نمي شود.