تطور استعاره عشق از سنائي تا مولانا

transformation of metaphor of Love from Sanai to Rumi

در این نوشتار بر آنیم تا طرز تلقی سنائی، عطار و مولانا، به عنوان سه نقطه عطف در تاریخ شعر عرفانی، را از مفهوم كلیدی عشق بررسی كنیم. مبنای نظری مقاله نظریه استعاره‌های شناختی است. ابتدا به پیشینه تحقیق پرداخته‌ایم و سپس بحث را در چهار بخش اصلی گزارش استعاره‌ها، بررسی سابقه استعاره‌ها در منابع پیش از سنائی، تحلیل شناختی استعاره‌ها و سیر تطور استعاره‌های مفهومی عشق از سنائی تا مولانا دنبال كنیم. این تحقیق هم میزان نوآوری و تقلید سه چهره مذكور را در استفاده یا ساختن استعاره‌های عشق را نشان می‌دهد و هم در عین نشان می‌دهد كه مفهوم عشق به عنوان كلیدی‌ترین اصطلاح عرفان در طول تاریخ چه تغییراتی را از سر گذرانده‌است. سه چهره مذكور سه شخصیت اصلی در تاریخ شعر عرفانی هستند، عشق كلیدی‌ترین اصطلاح عرفانی است و نظریه استعاره‌های شناختی یا مفهومی در میان نظریات مربوط به استعاره برای تحلیل چنین متونی مناسب‌تر به نظر می‌رسد.

In this paper, we are trying to scrutinize the attitudes of Sanai, Attar and Rumi, as the three milestones in the history of mystical poem, toward the critical concept of Love. The theoretical base of this article is the theory of cognitive metaphors. Firstly, we have mentioned the record of the research and then we have continued the discussion in the four sections of specifying the metaphors, examining the history of metaphors in the resources before Sanaie, analyzing the metaphors cognitively and scrutinizing the process of transformation of conceptual metaphors of love from Sanai to Rumi. This study shows the extent of innovation and imitation of these three figures in utilization or creation of love metaphors. It demonstrates, in addition, the concept of loveʹs changes, as the most critical term of mysticism, during history. The three personages are the three notables in history of mystical poem, love is the most critical mystical term and the theory of cognitive or conceptual metaphors, between the theories about metaphors, seems to be the most suitable one for analyzing opuses like those which have been reviewed in this paper.