نوانديشي ديني و تعالي سياسي‌ در گفتمان امام خميني (ره)

هر گفتمان هويتي واجد عناصري است كه ار تاليف و در كنار هم قرار گرفتن اين عناصر، مباني و الگوهاي كنش سياسي امكان پذير مي شود. در واقع، واضعان هر گفتمان بايد براي هدايت عاملان و پيروان آن گفتمان به تبيين و تدقيق در مفاهيم و عناصر درون گفتماني خويش بپردازند تا با ايجاد نوعي ايضاح مفهومي، تمايز با مفاهيم گفتمان هاي ديگر و جلوگيري از سرريز شدن عناصري بيگانه در گفتمان خود دو نتيجه را به طور هم زمان به ارمغان آورد: اولاً با ترسيم خطوط هويتي گفتمان هويتي مورد نظر و با تبيين زوايا و ابعاد هويتي خودي، به اصطلاح «چارچوب» و «الگوي» مورد نظر براي عمل ارايه مي شود. ثانياً با ايجاد تمايز و مرزبندي، عليرغم تاثير و تاثر پذيري از گفتمان ديگر، حوزه هاي خطوط هويتي خود را با چنان دقتي ترسيم مي كند تا مانع ورود عناصر مفهومي بيگانه، ناكارآمد و «التقاطي» شود. عناصر درون گفتماني منظومه فكري حضرت امام(ره) را مي توان چنين برشمرد: بازگشت به خويشتن و سنت هاي بومي، شهادت طلبي و ايثار، غيبت و انتظار، ضديت با استبداد و طاغوت، دفاع از حكومت مستضعفين و دستيابي به استقلال، عدالت جويي، امت گرايي. در اين مقاله، پس از فهم جايگاه عناصر درون گفتماني انديشه حضرت امام (ره)، تلاش مي شود تا عناصر درون گفتماني هويت اسلامي- شيعي در متن فرايند انقلاب اسلامي درك شود و دريابيم كه رهبر و معمار كبير اين انقلاب چگونه توانست با بهره گيري از نص شريعت اسلامي و وقايع مندرج در متن زندگي سياسي – اجتماعي، نوعي تحرك و بسيج سياسي را در راستاي آرمان هاي هويتي خود ايجاد نمايد. در ادامه، برخي از اين مفاهيم را كه به عنوان مفاهيمي محوري و كانوني در تبيين گفتمان هويتي حضرت امام (ره) نقش داشته‌اند، مورد تامل قرار مي دهيم. در پايان تنيجه و دستاوردهاي بحث ارايه خواهد شد.