نقد عقل به عقل

نهاد آغازين و فرجامين دستگاه شناخت، طبيعت عقل است. از اين رو پرسش از چيستي خردورزي و تعقل، اساسي‌ترين پرسش بشر است. در اين نوشته تلاش كرده‌ايم تا ضمن توضيح چيستي خردورزي، به اين پرسش‌هاي بنيادين پاسخ دهيم كه «عقل چگونه مي‌تواند هم چنان كه درباره «جز خود» تعقل مي‌كند، درباره خود نيز تعقل كند؟» و «چگونه و از چه رو و تا كجا مي‌تواند خود را نقد كرده و مورد داوري قرار دهد؟» مدعاي ما در اين مقاله آن است كه اولا نقد عقل توسط عقل، تصور پذير و از اين رو ممكن است. افزون بر اين، نقد عقل توسط خود عقل نيز به وقوع پيوسته است. اين خودْ نقادي‌گري مزيت ويژه عقل است و هيچ دستگاه ادراكي ديگري چنين امكاني را در اختيار ندارد.