اثر تنش خشكي پس از گرده‌افشاني بر برخي ويژگي‌هاي فيزيولوژيك و كيفيت دانه ژنوتيپ‌هاي مختلف گندم

بخش عمده اراضی زیر كشت گندم جهان در مناطق خشك و نیمه‌خشك قرار گرفته است. در این مناطق نیاز آبی گندم در تمامی مراحل رشد و نمو به‌طور كامل برآورده نمی­شود. این تحقیق در همین راستا و به منظور بررسی اثر تنش كم آبیاری پس از گرده­افشانی بر كمیت و كیفیت عملكرد دانه و برخی از ویژگی‌های فیزیولوژیك ارقام مختلف گندم نان انجام شد. این آزمایش به‌صورت گلدانی طی سال زراعی 91-1390 در پردیس كشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی كرمانشاه به‌صورت فاكتوریل سه فاكتوره برای صفات فیزیولوژیك و دو فاكتوره برای كمیت و كیفیت عملكرد و بر پایه طرح بلوك­های كامل تصادفی در سه تكرار انجام شد. سه فاكتور مورد بررسی عبارت بودند از: 1) تیمار رطوبتی در دو سطح عدم تنش (ظرفیت مزرعه) و تنش كم­آبی از مرحله گرده­افشانی تا پایان دوره رشد (30 درصد ظرفیت مزرعه)، 2) ژنوتیپ­های مختلف گندم (پیشتاز، DN-11، سیوند و مرودشت) و 3) زمان نمونه­گیری در دو سطح شامل: 11 و 17 روز بعد از گرده­افشانی بودند. نتایج نشان داد كه در شرایط تنش و عدم تنش كم­آبی رقم مرودشت كم‌‌ترین عملكرد دانه را داشت. در بین دیگر ژنوتیپ­های مورد بررسی (در هر دو شرایط رطوبتی)، پیشتاز بالا‌ترین عملكرد دانه را داشت. كم‌‌ترین افت عملكرد دانه در شرایط تنش كم­آبی نسبت به شرایط عدم تنش نیز مربوط به رقم پیشتاز بود. اعمال تنش كم­آبی سبب شد كه غلظت كلروفیل a و b، كلروفیل كل و كاروتنوئیدها، حداكثر كارایی فتوشیمیایی فتوسیستم II، شاخص زنده‎‎مانی و محتوای نسبی آب به‌طور معنی­داری كاهش یابد. هم‌چنین تنش كم­آبی سبب كاهش محتوی نشاسته و ماده خشك و افزایش محتوی فیبر و پروتئین دانه ژنوتیپ­های مورد بررسی گردید.