بررسي و نقد انتقادات فخررازي به حدوث روحاني نفس ناطقه از ديدگاه ابن سينا

حادث يا قديم بودن نفس ناطقه انساني از مسائل چالش برانگيز و قديمي فلسفه است. ابن سينا در مقابل افلاطون كه نفس را قديم مي دانست، با اقامه براهيني در صدد اثبات حدوث نفس بر مي آيد. در مقابل، فخررازي با طرح انتقاداتي به براهين ابن سينا، نظريه او به چالش مي كشاند. در پژوهش حاضر اثبات مي گردد كه اشكالات فخر رازي ناشي سوء برداشت او از مباني ابن سينا در اثبات ماده اولي از طريق برهان فصل و وصل، وحدت نوعي نفوس انساني و تمايز افراد آن با اعراض مفارق، علت معد بودن استعداد بدني جهت افاضه نفس ناطقه از سوي عقل فعال، براهين ابن سينا در محال بودن تناسخ و قاعده «لا معطل في الوجود» مي باشد. هر چند مباني ابن سينا در برخي زمينه ها مانند تعلق نفوس جزئي و خيالي به ابدان افلاك بعد از قطع تعلق بدني، توانائي پاسخ گوئي به اشكالات رازي را ندارد.