كاربرد واژۀ «عشق» در نصوص ديني

از دیرباز برخی اندیشمندان مسلمان بر سر كاربرد واژۀ «عشق» در نصوص دینی با یكدیگر اختلاف‏نظر داشته‏اند. مدعای اصلی منع‏كنندگان از كاربرد این واژه در باب متعلقات مقدس، همچون خدا، پیامبر و امامان، آن است كه مفهوم این واژه صرفاً با امور مادی و نفسانی تناسب دارد و به همین دلیل در نصوص دینی از آن استفاده نشده و در برخی احادیث نیز مفهوم آن مذمت شده است؛ لیكن فلاسفه و متصوفه از روی ناآگاهی یا به قصد تخریب شریعت محمدی، آن را در قالب نظم و نثر در میان مسلمانان ترویج كرده­اند. در مقابل، برخی اهل تحقیق به اعتبار معنای لغوی واژۀ «عشق» و برخی احادیث، آن را از اسمای دائم‏ُالاضافه همچون حب و بغض دانسته­اند كه به‏خودی‏خود، نه مشمول ذم­­اند و نه مشمول مدح، بلكه حُسن و قبح آنها به اعتبار متعلقشان تبیین می­شود. ازاین‏رو، در نصوص دینی نیز شاهدیم كه در هر دو معنا استعمال گردیده و از قضا در باب امور ممدوح بیشتر به كار رفته است. نوشتار پیش رو درصدد تقویت دیدگاه اخیر بوده، این غایت در چهار گام ذیل سامان یافته است: الف) ریشه و معنای لغوی واژة عشق، ب) نقل و شرح احادیثی مُثبت استعمال «عشق» در باب متعلقات دینی، ج) نقل احادیث ناظر به مذمت عشق و تحلیل برداشت­های نادرست از این­گونه احادیث، د) بررسی و تحلیل نهایی دیدگاه‏های گوناگون دربارة متعلقات واژة عشق