روش شناسي فقه الحديثي صاحب معالم در كتاب منتقي الجمان

حسن بن زين الدين عاملي (م. 1011 ق) فرزند شهيد ثاني، از فقهاي بزرگ قرن يازدهم هجري قمري است. وي در كتاب خود منتقي الجمان في الاحاديث الصحاح و الحسان به ارزيابي روايات فقهي كتب اربعه پرداخته و بدين سان كتابي در زمينه نقد الحديث و فقه الحديث سامان داده است. وي تصحيف و تحريف در احاديث را نتيجه تسامح در پذيرش اخبار عنوان كرده و هدف خود را احياي امر حديث دانسته است. ازاين­رو، تنها به ذكر روايات صحيح و حسن آن اكتفا كرده است. ديدگاه وي اگر چه وابسته به ديدگاه عالمان متاخر است؛ اما با تعريف متفاوتي كه از حديث صحيح ارائه كرده، با رويكردي جديد، به بررسي سند و متن روايات پرداخته و فقهي استدلالي را سامان بخشيده است. شيخ حسن در مواجهه با اخبار متعارض، ضمن بهره گيري از روش هاي معمول ـ همانند روش جمع، تخيير و ترجيح به تفسير، تاويل و اجتهاد روي آورده و به همين دليل در بحث ارزيابي روايات، به نتايج قابل توجه و متفاوت با ديگران دست يافته است. در اين نوشتار برآنيم ضمن بازخواني اين كتاب، به روش شناسي فقه الحديثي وي بپردازيم.