شبيه سازي ماهانه دبي جريان و رسوب حوزه آبخيز نازلوچاي با مدل SWAT و اولويت بندي نواحي توليد رسوب

فرسايش خاك از جنبه ­هاي اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي اهميت دارد و براي كنترل يا كاهش آن نياز به تصميم­ گيري و اجراي صحيح اقدامات آبخيزداري مي­ باشد. در سال­ هاي اخير، استفاده از مدل SWAT به عنوان ابزار متداول براي شبيه ­سازي دبي جريان، توليد رسوب و ارزيابي عمليات آبخيزداري در كاهش توليد رسوب و رواناب مورد استفاده قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف شبيه­ سازي ماهانه دبي جريان و رسوب با استفاده از مدل SWAT و شناسايي زيرحوزه هاي بحراني توليد رسوب ويژه در حوزه آبخيز نازلوچاي واقع در غرب درياچه اروميه انجام شد. مرحله واسنجي مدل براي دوره آماري 2007-1997 و مرحله اعتبارسنجي آن براي دوره 1996-1993 انجام شد. براي ارزيابي مدل، معيارهاي آماري ضريب تعيين، جذر ميانگين مربعات خطا، ضريب كارايي ناش-ساتكليف و ميانگين خطا محاسبه شد. واسنجي، اعتبارسنجي و تحليل عدم ­قطعيت مدل با استفاده از برنامه SUFI2 انجام شد. مقدار ضريب ناش-ساتكليف (NSE) براي تخمين دبي جريان در مراحل واسنجي و اعتبارسنجي به ترتيب برابر 0.70 و 0.85 و براي تخمين دبي رسوب به ترتيب برابر 0.65 و 0.75 به دست آمد. مقادير معيارهاي آماري در مجموع بيانگر كارايي قابل قبول مدل در برآورد دبي ماهانه جريان و رسوب حوزه مورد مطالعه مي­باشد. براي شناسايي نواحي بحراني با استفاده از مدل واسنجي شده، ابتدا مقدار ميانگين سالانه رسوب ويژه 17 زيرحوزه آبخيز محاسبه شد. در نهايت، زيرحوضه ­هاي 17، 13 و 16 با داشتن بالاترين مقدار رسوب ويژه به ترتيب به عنوان زيرحوزه هاي آبخيز بحراني براي انجام اقدامات مديريتي و حفاظت خاك اولويت­ بندي شدند.