روانشناسي تجربه ديني

Psychology of Religious Experience

موضوع بحث، روان‌شناسي تجربه ديني است و مسئله‌اي كه دنبال شده، چيستي گزارش‌ها و مطالعات روان‌شناسان و تحليل‌هاي روان‌شناختي درباره تجربه ديني است. روش ما در اين بحث، تحليل محتوا و گزارش توصيفي ـ تحليلي و انتقادي است كه با شيوه كتابخانه‌اي گردآوري شده است. محورهاي اصلي بحث، پايه‌هاي زيستي در تجربه ديني، مقدمات و شرايط روان‌شناختي تجربه ديني، تأثير داروهاي روان‌گردان در تجربه ديني و معيارهاي روان‌شناختي تميز تجربه صادق و كاذب است. بر اساس شواهد تجربي و بيان‌هاي فيلسوفان اسلامي در اين مقال تجربه ديني را صرفاً به عوامل زيستي نمي‌توان تقليل داد. شرايط روان‌شناختي مانند صفاي باطن، مراقبه، و رياضت‌هاي علمي و عملي در پديدايي و عمق تجربه ديني موثر است. نظريه ويليامز جيمز، نظريه سوندن و اسناد به فعاليت نيم كره راست مغز از جمله تبيين‌هاي روان‌شناختي تجربه ديني است. داروهاي روان‌گردان يا ايزدآران به وجود آورنده تجارب ديني نيست و درصورتي‌كه نشانگان باليني اختلال هذيان وجود داشته باشد، مي‌تواند از علائم آسيب رواني باشد.

This study deals with the issue of psychology of religious experience with the aim of explaining the nature of psychological analysis put forth by psychologists about religious experience. Our methodology consists of giving a descriptive, analytic and critical account [of the subject under discussion] and analyzing its content on the basis of library research. The main questions addressed include biological foundations of religious experience, prerequisites and psychological conditions for religious experience, impact of psychotropic drugs on religious experience and psychological criteria for distinguishing true experience from false one. Based on empirical evidence and the theories presented by Muslim philosophers the author concludes that religious experience cannot be altogether reduced to biological factors. Psychological conditions such self-purity, vigilance and theoretical and practical asceticism are influential in the emergence and deepening of religious experience. The theories of William James and Sunden that attribute [religious experience] to the activities of the left side of brain are among the psychological explanations of religious experience. Psychotropic drugs do not bring about religious experiences. If there is any clinical disorder symptom of hallucinating [with a person] it can only show a psychological disease.