كيفيت و دامنۀ صداي همنوع در تعامل پزشك ـ بيمار (يك مطالعه كيفي از مشاوره‌هاي درمانگاهي)

تعامل و گفتگوي پزشك ـ بيمار در مشاوره درمانگاهي، در برگيرنده صداهاي متفاوتي است كه ضرورتاً همه آن‌ها به مسائل تشخيصي و درماني مربوط نمي‌شود. صداهاي غيرمرتبط با تشخيص و درمان در مشاوره‌ها، دست كم دو كاركرد مهم دارد كه عبارتند از: كمك به تداوم گفتگو و  تأثيرگذاري غيرمستقيم در تشخيص و درمان. يكي از صداهاي غيرمرتبط كه از سوي پزشك مورد استفاده قرار مي‌گيرد، صداي همنوع است كه ارجاع دارد به وجه همدلانه تعامل پزشك با بيمار. تحقيق حاضر با رويكرد توصيفي - تحليليِ مبتني بر تحليل گفتگو، مفاهيم و گزاره‌هاي صداي همنوع مورد استفاده پزشكان را در 33 مشاوره درمانگاهي در بيمارستان شهيد فقيهي شيراز استخراج كرده است. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد كه دامنه استفاده از لغات و گزاره‌هاي مرتبط با صداي همنوع 610 مورد بوده كه 3/30% از كل گفتگوها (پزشك و بيمار) و 5/50% از لغات و گزاره‌هاي پزشك را تشكيل مي‌دهد. دامنه استفاده از لغات و گزاره‌هاي صداي همنوع به ترتيب در استفاده از واژه‌هاي تسهيل‌گر 298 مورد؛ كمك به داستان‌گويي بيمار 104 مورد؛ استراتژي همدلانه 20 مورد؛ توجه خاص به داستان ‌بيمار 121 مورد؛ و در مورد سوالات نامربوط به سلامت بيمار 6 مورد مي‌باشد. در رابطه با بستر خاص تحقيق (جامعه ايران) نيز استفاده از مفاهيم خاص 40 مورد و استفاده از مفاهيم ارزشي 21 مورد بوده است. به طور كلي مي‌توان گفت كه اگر چه پزشكان به طور فعال از مفاهيم و گزاره‌هاي صداي همنوع در مشاوره‌ها استفاده كرده‌اند، اما شكل كلي گفتگوها مبتني بر رابطه نابرابر بين پزشك و بيمار است. از آنجايي كه رابطه نابرابر مانعي در مقابل تعامل است و ارتباط با بيمار نيازمند دانش و مهارت لازم مي‌باشد، پيشنهاد مي‌شود نظام آموزش پزشكي در ايران روي آموزش مهارت‌هاي ارتباطي برنامه‌ريزي كند.