اصل اثر دوگانه و كاربردهاي آن در اخلاق پزشكي

اصل اثر دوگانه، كه پيشينه تاريخي آن به زمان آكوئيناس برمي‌گردد، يكي از اصول اساسي در فلسفه اخلاق است كه در اخلاق كاربردي مورد توجه جدي قرار گرفته است. اين اصل، راه و روشي براي حل مشاجرات اخلاقي است كه در آن‌ها يك عمل دو اثر ـ يا بيشتر ـ دارد كه يكي از آن‌ها خوب و ديگري بد است. بر اساس اين اصل، فاعل اخلاقي هيچ گاه مجاز نيست عامدانه عمل بدي را براي رسيدن به نتايج خوب انجام دهد، اما گاهي ـ مشروط به شرايطي ـ مجاز است كه عمل خوبي را انجام دهد، علي‌رغم اين‌كه مي‌داند اين عمل نتايج بدي را نيز به صورت ناخواسته به دنبال خواهد داشت. در تاريخ فلسفه اخلاق صورت‌بندي‌هاي مختلفي از اين اصل ارائه گرديده و استدلال‌هاي گوناگوني براي آن اقامه شده و نيز اشكالات فراواني بر آن وارد شده است. كاربردهاي اين اصل را مي‌توان در اخلاق پزشكي، اخلاق صلح و جنگ و بسياري ديگر از مسائل اخلاق كاربردي مشاهده نمود. در اين مقاله پس از تعريف و ارائه شرايط اِعمال اين اصل، دلايل موافقان و مخالفان آن، طرح و مورد نقد و بررسي قرار گرفته است.