جايگاه مرگ در روند حركت استكمالي نفس از نظر ملاصدرا

ملاصدرا مرگ طبيعي را امر وجودي و لازمه ي استكمال نفس در فرآيند حركت جوهري مي داند و بر همگاني بودن و لطف بودن آن معتقد است و مرگ ارادي را وسيله اي براي پاكي و از بين بردن هواي نفس به اختيار سالك مي داند. عاملي كه نگاه ملاصدرا از مرگ، را متفاوت كرده است حركت جوهري نفس و عالم طبيعت است. او با ابتكار نظريه حركت جوهري به تبيين مرگ مي‌پردازد. نفس انساني ابتدا به صورت ماده است كه جوهره تبديل به مجرد شدن را دارد، لذا بر اثر حركت جوهري به طرف تجرد حركت مي كند. وقتي به تجرد و تكامل رسيد، اين بدن را رها مي كند. اين رها كردن و جدايي از بدن بر اثر استكمال، همان مرگ است. پس نفس دو مرگ را تجربه مي كند. يكي آن به آن و لحظه به لحظه و دوم بعد از استكمال نفس و خروج او از اين جسم و از اين دنيا.اين نوشتار در صدد است پس از تبيين معناي مرگ و جايگاه آن را در استكمال نفس از ديدگاه ملاصدرا، به نقد و بررسي اين ديدگاه بپردازد.