سبك‌شناسي رويكردهاي تاريخي به فلسفه اسلامي

رويكردهاي تاريخي به فلسفه اسلامي در دهه‌هاي اخير فزوني گرفته است. بررسي­هاي روش‌شناختي مرتبط موجب بصيرت‌افزايي پژوهشگران اين حوزه خواهد بود. در اين مقاله، سه گونه «تذكره‌نگاري فلاسفه»، «جريان‌شناسي تفكر فلسفي» و «تاريخ‌نگاري مسايل فلسفه» متمايز شده و مشخصه‌يابي گرديده‌اند. ادبيات غني گونه اول حاوي شرح حال رجالي است كه به صورت سنتي فيلسوف دانسته مي‌شده‌اند. واكاوي كيستي فيلسوفان و چيستي سوانح مهم حيات آنان پيش‌فرض­هاي تعيين‌كننده اين­گونه تاريخ‌نگاري است كه غالباً مغفول واقع مي‌شود. گونه دوم معطوف به سير تطور ادوار عرصه فلسفه است كه متضمن ارزش­گذاري­هاي فراواني بوده و معمولاً به نحو پيشرفت‌محور روايت مي‌شود تا شرايط كنوني در نقطه اوج ماجرا قرار گيرد. جريان‌شناسي به صورت­هايي گوناگون و گاه بنياناً متفاوت امكان­پذير بوده و چون خودمويد است، پذيرش آن وابسته به تمايلات مخاطب خواهد بود. مميزه گونه سوم، بازسازي انديشه‌هاي گذشتگان براي پاسخ به مسايل روز است. اين­گونه تاريخ‌نگاري از جهت انتخاب مسايل و همچنين گزينش فيلسوفان از جريان‌شناسي تفكر فلسفي تاثير مي‌پذيرد و البته معمولاً پس از مدتي متروك شده يا نيازمند بروزرساني به نظر خواهد رسيد.