تلاشي در راستاي تبيين قاعده ملازمه نفع- مخاطره و جايگاه آن در ضمان قهري شرعي

گاهي اشخاص با انجام يك فعاليت قانوني و متعارف ضمن كسب سود، سبب ايجاد مخاطرات و خساراتي براي ديگران مي‌شوند. اسباب بيشتر شناخته‌شده ضمان قهري شرعي مانند اتلاف و تسبيب نمي‌توانند جبران ضرر حاصله از اين نوع فعاليت‌ها را پوشش دهند. سيستم ضمان قهري شرعي كثرت­گرا است و محدود به قواعد شمارش شده نيست. در چنين مواردي كه توازن و ملازمه ميان سود و مخاطره بر هم خورده است، تمسك به قاعده نفع- مخاطره مستخرج از عبارات «الخراج بالضمان» و «من له الغنم فعليه الغرم» مي‌تواند زمينه مناسبي را جهت جبران اين‌گونه از خسارت­ها فراهم آورد. در چگونگي ملازمه مستخرج از اين دو عبارت، تعارضاتي وجود دارد، اما تبيين دقيق دو عبارت مذكور با ابتناء بر معناي حاصل مصدري براي واژه «ضمان»، مي‌تواند جاني دوباره به قاعده نفع-مخاطره بخشيده و آن رابه عنوان يك قاعده بنيادين در حيطه ضمان قهري شرعي و در مواجهه با چنين خسارت­هايي كارآمد سازد.