واكاوي جنبه هايي از متالورژي باستاني دشت قزوين بر مبناي داده هاي فلزي مكشوفه از قبور عصر آهن II قبرستان سگزآباد

متالورژي باستاني يكي از فرايندهاي فرهنگي است كه سير تحول و پويايي آن در دشت قزوين از هزارۀ ششم پ.م با دستيابي به فنّاوري مس طبيعي چكش كاري شده در تپه زاغه آغاز شده، و با ذوب و ريخته گري مس در تپه قبرستان و آلياژسازي و كشف آهن در تپه سگزآباد، تا نيمة هزارۀ اول پ.م تداوم يافته است. پژوهش حاضر، گامي در جهت درك و تحليل متالورژي باستاني دشت قزوين در عصر آهن II است. در اين راستا نمونه هاي فلزي مكشوفه از قبور عصر آهن سگزآباد بر مبناي تحليل هاي متالورژيكي آناليز و بررسي شدند؛ بدين منظور از روش ICP-MS براي شناسايي تركيب شيميايي و تحليل منش نمونه ها و همننين از آزمون متالوگرافي و SEM-EDX براي شناسايي روش ساخت و آناليز ريزساختاري آنها استفاده شد. نتايج حاكي از كاربرد فلز پايه مسي با درصد بالاي نيكل، كبالت، آهن و غيره است. اين موضوع نشان از فرايندهاي متالورژي كنترل نشده در ساخت نمونه ها دارد كه پس از شكل دهي اوليه، چكش كاري سرد، گرم و تاب كاري شده اند. همچنين مشابهت عناصر كمياب (كم مقدار) موجود در ساختار شيميايي نمونه ها نشان دهندۀ منش مشترك اكثر آنهاست. اما نكته قابل تعمل، به كارگيري دو فنّاوري فلزكاري با سطح متالورژي و منش كامل متفاوت در اواخر هزارۀ دوم و اوايل هزارۀ اول پ.م (آهن II) در دشت قزوين است.