كاركرد امنيتي ديوان اِشراف در ايران در سده هاي ميانه

يكي از ديوان هاي مهم در تشكيلات اداري حكومت هاي تاريخ ميانه ايران كه كاركردي مهم در عرصه بازرسي و نظارت بر امور مالي و دخل و خرج سلطنتي، نحوه رفتار و عملكرد كارگزاران حكومت، خبريابي و خبررساني (اقدامات جاسوسي) و امنيت كشور داشت، ديوان اِشراف بود. كاركرد چندگانه بازرسي، نظارتي و امنيتي منصب اِشراف به رياست مُشرف الممالك موجب شد كه اين ديوان از اهميت و جايگاه مهمي در نظام ديواني برخوردار شود و به منزله ديدبان حاكميت در سراسر قلمرو حكومتي درآيد. در اين پژوهش كه از نوع تاريخي است، به شيوه توصيفي- تحليلي ضمن تبيين كاركردهاي مختلف ديوان اِشراف و ديدگاه هاي انديشوران سياسي در اهميت و ضرورت آن، كاركرد امنيتي اين نهاد در پايداري حكومت هاي مركزي و تامين امنيت اجتماعي بررسي شده است. يافته پژوهش نشان داده است كه كاركرد تاميني و مراقبتي ديوان اِشراف، جايگاه و اهميت آن را در نظام اداري به گونه اي برجسته ساخت كه شيوه عملكرد آن در تداوم يا تزلزل حكومت ها تاثير مهمي داشت.