بررسي تأثير هوازدگي بر هيدروژئوشيمي رودخانه‌هاي زهكش‌كننده سنگ‌هاي آتشفشاني (مطالعه موردي: رودخانه بيدخوان واقع در جنوب‌شرق بردسير كرمان)

رودخانه بيدخوان كالدراي آتشفشان غيرفعال بيدخوان را زهكش مي­ كند كه در 40 كيلومتري جنوب­ شرق بردسير كرمان واقع شده است. هدف اين تحقيق تعيين منشأ عناصر و تركيبات محلول در آب و ارزيابي تأثير هوازدگي شيميايي بر كيفيت آب آن است. بدين منظور تعداد 12 نمونه از نقاط مختلف مسير اين رودخانه برداشت و هدايت الكتريكي EC)، pH) و درجه حرارت آن­ها در صحرا و غلظت يون­ هاي اصلي و چند فلز سنگين با روش ­هاي استاندارد آزمايشگاهي تعيين گرديد. پس از كنترل صحت و دقت نتايج آناليز، از نـمودار پايپر، نسبت ­هاي يوني و تـكنيك­هاي آماري (آناليز چند­متغيره، آناليز خوشه ­اي و ماتريس همبستگي) براي تحليل و تفسير داده­ ها استفاده شد. برمبناي آن، تمامي نمونه­ ها در محدوده آب­ هاي با سختي موقت قرار داشته و تيپ آ­ن­ها بي­ كربناته كلسيك و بي ­كربناته منيزيك مي­ باشد. نسبت­ هاي يوني هوازدگي سيليكات را نشان مي­دهند. در تفسير فاكتورها، كاتيو ن­هاي ليتيم، استرانسيم، باريم، كلسيم، سديم و منيزيم و آنيون ­هاي بي­كربنات، سولفات و كلريد در فاكتور 1 قرار گرفتند كه منشأ كاتيو ن­ها هوازدگي سيليكات، منشأ عمده كلريد آب باران، منشأ بي­كربنات گاز دي­اكسيد­كربن هوا و خاك و منشأ سولفات آب باران و احتمالاً تا حدي هوازدگي پيريت در نظر گرفته مي­ شود. آهن، منگنز و آلومينيوم هر سه در فاكتور 2 قرار دارند كه به­ معني منشأ يكسان است (هوازدگي سيليكات­ هاي تيره). لذا منبع اصلي كاتيون­ هاي اصلي و فلزات سنگين هيدروليز سيليكات­ هاي منطقه است. براساس تركيب شيميايي آب، هم سيليكات­ هاي روشن و هم تيره، نقش داشته­ اند. اين امر با تنوع جنس سنگ­ هاي تشكيل ­دهنده اين آتشفشان هماهنگي دارد.