اقدامات فرهنگي شاه ‌تهماسب اول در نهادينه‌سازي تشيع در جامعه

شاه‌اسماعيل اول مؤسس سلسله صفويه مذهب تشيع را در ايران رسميت بخشيد. اين كار ابتدا در شهرها با قدرت نظامي اعلام مي‌شد، اما صفويان دريافتند كه براي تثبيت اين مذهب در تاروپود جامعه و نهادينه‌سازي آن، به اقدامات گسترده فرهنگي و تشكيلاتي نياز است. دوره پنجاه‌ساله سلطنت شاه‌تهماسب اول (930ـ984ق.)، فرزند و جانشين شاه‌اسماعيل، فرصت مناسبي را فراهم آورد تا وي با حضور عالمان مهاجر كه از مناطق عربي جبل‌عامل لبنان و بحرين به ايران آمده بودند، تلاش گسترده‌اي را براي شيعي‌سازي جامعه و تثبيت موقعيت اين مذهب به‌كار بندد. اين اقدامات، هم در سطح ديني‌سازي حكومت و كارگزاران آن صورت مي‌گرفت و هم در شيعي‌سازي جامعه و رعايت مظاهر شرع در ميان مردم به‌كار بسته مي‌شد. فعاليت‌هاي فرهنگي، وجه غالب اين اقدامات بود كه فقها و علماي شيعه محوريت آن را به عهده داشتند. در اين مقاله، اقدامات گوناگون شاه‌تهماسب اول در ترويج تشيع و نهادينه‌سازي آن در جامعه بررسي و تحليل شده است. يافته پژوهش، نشان مي‌دهد كه در عصر او، از همه ظرفيت‌هاي موجود تبليغي و ترويجي نظير رهبران مذهبي، نمادها، زيارتگاه‌ها، شعائر، شخصيت‌ها، مراسم و سنت‌ها، نهادهاي آموزشي و ديني، متون و معارف، در جهت تثبيت، نهادينه‌سازي و گسترش مذهب تشيع در جامعه ايران بهره گرفته شده است.